İstatistiksel Araştırma Süreci Testi
İstatistiksel Araştırma Süreci konusuyla ilgili 10 adet yeni nesil ve interaktif soru çözümü.
Soru 1
Aşağıdaki sorulardan hangisi bir "istatistiksel araştırma sorusu" olabilir?
İstatistiksel bir araştırma sorusunun iki temel şartı vardır: 1) Belirli bir grup (topluluk) hedef alınmalıdır. 2) Alınacak cevaplar kişiden kişiye değişmeli ve çeşitlilik göstermelidir. B şıkkında hedef grup "sınıfımızdaki öğrenciler"dir ve en sevilen meyve cevabı kişiden kişiye değişir. A, C ve D şıklarının ise tek ve kesin bir cevabı vardır, veri grubu oluşturmaz.
Soru 2
Aşağıdaki sorulardan hangisi bir araştırma sorusu değildir?
Türkiye'nin en çok yağış alan ili hangisidir? sorusunun coğrafi verilere göre tek bir kesin cevabı vardır (Rize). Cevap kişiden kişiye değişen bir veri grubu oluşturmadığı için araştırma sorusu değildir. A, C ve D şıklarında ise belirli gruplardan çeşitli cevaplar toplanır.
Soru 3
Bir okul müdürü, "Okul kantininde en çok hangi yiyeceklerin satılmasını istersiniz?" sorusunun cevabını merak etmektedir. Bu araştırmanın en doğru sonuçları vermesi için soru hangi gruba (örnekleme) sorulmalıdır?
Kantini en çok kullanan, orada satılan yiyeceklerden birinci derecede etkilenen ve kantin müşterisi olan grup okul öğrencileridir. Bu yüzden en doğru örneklem okuldaki tüm öğrenciler olmalıdır.
Soru 4
"Ayşe'nin en sevdiği kitap hangisidir?" sorusu tek bir kişiyi hedeflediği için araştırma sorusu değildir. Bu soruyu sınıf düzeyinde bir araştırma sorusuna dönüştürmek için nasıl yazabiliriz?
Sorunun araştırma sorusu olabilmesi için hedefi tek bir kişiden (Ayşe) çıkarıp bir gruba (sınıf, okul vb.) yöneltmemiz ve kişiden kişiye farklılık gösterecek cevaplar toplamamız gerekir. "Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği kitaplar hangileridir?" veya "5. sınıf öğrencilerinin en çok okuduğu kitap türleri nelerdir?" şeklinde yazılabilir.
Soru 5
Bir diş hekimi, "5. sınıf öğrencilerinin günde kaç kez diş fırçaladığını" araştırmak istiyor. Bu hekimin veri toplamak için kullanacağı en uygun yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Öğrencilerin kişisel ve evdeki alışkanlıklarını (diş fırçalama sıklığı) öğrenmek için en hızlı, ekonomik ve güvenilir yöntem onlara doğrudan soru sormak, yani anket uygulamaktır. Gözlem veya deney bu soru tipi için pratik veya mümkün değildir.
Soru 6
Lise öğrencilerinin boş zamanlarında en çok hangi sosyal aktiviteleri yaptığını araştırmak isteyen bir araştırmacı, bu soruyu sadece kendi ailesindeki kişilere sorarak veri toplamıştır. Bu araştırmadaki temel hata nedir?
Aile üyeleri lise öğrencilerinin genel ilgi alanlarını, yaş gruplarını ve tercihlerini doğru yansıtmayabilir (örneklem grubu hedef kitleyi temsil etmemektedir). Araştırmanın sağlıklı olması için verilerin doğrudan farklı liselerdeki lise öğrencilerinden toplanması gerekir.
Soru 7
Aşağıdaki araştırma sorularından hangisinin hedef grubu (örneklemi) doğrudan "öğretmenler" olmalıdır?
"Sınıfta ders anlatan" ve "eğitim materyallerini ders aracı olarak kullanan" grup öğretmenlerdir. Dolayısıyla bu sorunun doğru hedef grubu öğretmenlerdir. A, C ve D şıklarındaki sorular ise doğrudan öğrencilerle ilgilidir.
Soru 8
Bir araştırmacı, "5. sınıf öğrencilerinin beslenme alışkanlıkları nelerdir?" sorusuna cevap bulmak için öğle arasında sınıfları gezmiş, öğrencilere soru sormadan beslenme çantalarındaki yiyecek türlerini inceleyip not almıştır. Bu araştırmacının kullandığı yöntem hangisidir?
Araştırmacı öğrencilere herhangi bir soru sormamış veya anket doldurtmamıştır. Olayı kendi gözleriyle inceleyip izlemiş ve veriyi bu şekilde kaydetmiştir. Bu yöntem Gözlem olarak adlandırılır.
Soru 9
Okulunuzda yeni açılacak kütüphaneye en çok hangi türde (şiir, hikaye, bilim, macera vb.) kitaplar alınması gerektiğini belirlemek istiyorsunuz. Bu amaçla okul öğrencilerine yöneltebileceğiniz uygun bir istatistiksel araştırma sorusu yazınız.
Yazılacak soruda hedef grubun (okul öğrencileri) belirtilmesi ve kitap türlerini belirlemeye yönelik açık uçlu/değişken cevaplar aranması gerekir. Örnek: "Okulumuz öğrencilerinin kütüphanede en çok okumak istediği kitap türleri nelerdir?"
Soru 10
Aşağıdaki sorulardan hangisi iki farklı grubun (örneğin kızlar ve erkekler) tercihlerini karşılaştırmaya yönelik bir araştırma sorusudur?
C şıkkındaki soru, "kız ve erkek öğrencileri" ayrı ayrı ele alarak onların müzik tercihlerini karşılaştırmaya olanak tanır. Diğer şıklar ise tek bir grubu genel olarak ele almaktadır.